Wie een website van een overheidsorganisatie bezoekt, komt soms een toegankelijkheidslabel tegen met een letter van A tot en met E. Die letters lijken op het eerste gezicht een rapportcijfer: A is goed, E is slecht. Maar zo eenvoudig werkt het niet.
De toegankelijkheidsstatus zegt namelijk niet alleen iets over hoe toegankelijk een website of app op dit moment is. De status laat ook zien of er onderzoek is uitgevoerd, of er een toegankelijkheidsverklaring aanwezig is en welke stappen een organisatie nog moet zetten.
Voor overheidsorganisaties is dat extra belangrijk, omdat de status onderdeel is van de wettelijke verplichtingen rond digitale toegankelijkheid.
Wat is een toegankelijkheidsstatus?
Elke website en app van een overheidsorganisatie krijgt binnen het Dashboard DigiToegankelijk een status van A tot en met E.
Die status wordt gekoppeld aan de toegankelijkheidsverklaring. Daarin beschrijft een organisatie onder andere hoe toegankelijk de website of app is, welk onderzoek daarvoor is uitgevoerd en welke verbetermaatregelen nog nodig zijn.
De vijf statussen betekenen kort gezegd:
- A: voldoet volledig
- B: voldoet gedeeltelijk
- C: eerste maatregelen genomen
- D: voldoet niet
- E: geen toegankelijkheidsverklaring
Toch zit er achter iedere letter meer dan deze korte omschrijving doet vermoeden.
Status A: de website of app voldoet volledig
Status A is de hoogste toegankelijkheidsstatus. Er is een volledig en actueel toegankelijkheidsonderzoek uitgevoerd en daaruit blijkt dat de website of app voldoet aan alle verplichte toegankelijkheidseisen.
Dat betekent niet dat er daarna nooit meer iets hoeft te gebeuren. Websites veranderen voortdurend. Nieuwe content, functionaliteiten, documenten of componenten kunnen opnieuw toegankelijkheidsproblemen veroorzaken.
Een A-status is daarom vooral een momentopname die goed onderhouden moet worden. De toegankelijkheidsverklaring moet actueel blijven en ook het onderzoek heeft een beperkte geldigheid.
Status B: onderzocht, maar er zijn nog verbeterpunten
Een B-status betekent dat de website of app volledig is onderzocht, maar dat tijdens het onderzoek nog toegankelijkheidsproblemen zijn gevonden.
Dat is een belangrijk onderscheid. Bij status B is dus wél bekend waar de problemen zitten.
De organisatie moet in de toegankelijkheidsverklaring beschrijven welke maatregelen worden genomen om deze problemen op te lossen. Daarnaast moet zichtbaar zijn dat er vooruitgang wordt geboekt.
In de praktijk is status B daarom vaak een heel bruikbare tussenfase. Er ligt een volledig onderzoek, de knelpunten zijn bekend en er kan gericht aan verbetering worden gewerkt.
Een B-status betekent dus niet automatisch dat een organisatie niets aan toegankelijkheid doet. Het betekent vooral dat het verbeterproces nog niet is afgerond.
Status C: er is nog geen volledig onderzoek
Bij status C is nog geen volledig toegankelijkheidsonderzoek beschikbaar.
De organisatie heeft wel een toegankelijkheidsverklaring opgesteld en moet aangeven dat de website of app binnen zes maanden wordt onderzocht of wordt opgeheven.
Daardoor zegt een C-status nog weinig over de daadwerkelijke toegankelijkheid van de website. Misschien werkt een groot deel al goed, misschien zijn er veel problemen. Zonder volledig onderzoek is dat simpelweg nog niet aangetoond.
Status C is daarom nadrukkelijk een tijdelijke status.
Wordt binnen zes maanden geen geldig onderzoek toegevoegd en wordt de website of app ook niet opgeheven, dan gaat de verklaring naar status D.
Status D: onvoldoende onderbouwing en niet voldoen aan de wet
Status D betekent dat de website of app niet voldoet aan de wettelijke verplichting.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer er geen geldig volledig onderzoek beschikbaar is en er ook geen onderzoek binnen de gestelde termijn gepland staat.
Een bestaande verklaring kan daarnaast terugvallen naar status D. Bijvoorbeeld wanneer een toegankelijkheidsonderzoek ouder is dan drie jaar of wanneer een website langer dan zes maanden op status C blijft staan.
Status D betekent daardoor niet automatisch dat iedere pagina van de website ontoegankelijk is. Het betekent vooral dat de organisatie niet voldoende kan aantonen dat de digitale omgeving volgens de wettelijke afspraken wordt onderzocht en verbeterd.
En juist die aantoonbaarheid is voor overheidsorganisaties belangrijk.
Status E: er is geen toegankelijkheidsverklaring
Status E is eigenlijk de duidelijkste status: voor de website of app is geen toegankelijkheidsverklaring gepubliceerd.
Daardoor is niet bekend of er onderzoek is uitgevoerd, aan hoeveel toegankelijkheidseisen wordt voldaan of welke verbetermaatregelen zijn genomen.
Voor een overheidsorganisatie betekent status E dat niet aan de wettelijke verplichting wordt voldaan.
Het verschil met status D is dus vooral dat er bij D wél een verklaring bestaat, terwijl die bij E ontbreekt.
A, B of C: wanneer voldoe je aan de wet?
Een veelgemaakte aanname is dat alleen een A-status juridisch voldoende is. Dat klopt niet helemaal.
Voor overheidswebsites en -apps kunnen status A, B én C voldoen aan de wettelijke verplichting. Daar zijn bij B en C wel voorwaarden aan verbonden.
Bij status B moeten de gevonden problemen worden aangepakt en moet uit updates blijken dat de toegankelijkheid verbetert. Status C is tijdelijk en mag maximaal zes maanden duren voordat onderzoek wordt uitgevoerd of de website of app wordt opgeheven.
Status D en E voldoen niet aan de wettelijke verplichting.
Het uiteindelijke doel blijft wel duidelijk: toewerken naar status A.
Overheid en de Wet digitale overheid
Voor Nederlandse overheidsorganisaties is digitale toegankelijkheid wettelijk geregeld. Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid is sinds 2023 onderdeel van de Wet digitale overheid.
Overheidsorganisaties moeten hun websites en apps toegankelijk maken en houden. Daaronder vallen niet alleen openbare websites, maar bijvoorbeeld ook intranetten, extranetten, cloudapplicaties en mobiele apps.
Daarnaast moet voor iedere website of app een toegankelijkheidsverklaring worden gepubliceerd.
Daarmee is digitale toegankelijkheid meer dan alleen een technisch onderzoek. De organisatie moet ook kunnen laten zien wat de actuele situatie is, welke problemen bekend zijn en hoe eraan wordt gewerkt.
De toegankelijkheidsstatus maakt die voortgang zichtbaar.
Een status is geen eindpunt
De grootste fout is misschien wel om de toegankelijkheidsstatus als een certificaat te behandelen.
Een A-status betekent niet dat toegankelijkheid voortaan vanzelf goed blijft. Een B-status is niet per definitie slecht. En een C-status zegt nog nauwelijks iets over de daadwerkelijke kwaliteit van een website.
De status vertelt vooral hoeveel er op dat moment aantoonbaar bekend is en welke stap de organisatie heeft gezet.
Daarom begint toegankelijkheid niet bij het behalen van een letter, maar bij het structureel onderzoeken, verbeteren en onderhouden van digitale dienstverlening.
Heb je nog geen actueel toegankelijkheidsonderzoek, of wil je van status B of C doorgroeien naar A? Met een volledig toegankelijkheidsonderzoek krijg je inzicht in de huidige knelpunten én weet je welke verbeteringen nodig zijn om gericht verder te werken.